Atık Nedir? Atık Yağ Nedir? Atık Yağın Zararları Nelerdir?


Atık Nedir?
İnsanların sosyal ve ekonomik faaliyetleri sonucunda işe yaramaz hale gelen, kullanım süresi dolmuş yaşadığımız ortamdan uzaklaştırılması gereken maddelere genel olarak atık denilmektedir. 2015 yılında yayınlanan atık yöntemi yönetmeliğine göre ise atık ; üreticisi veya fiilen elinde bulunduran gerçek veya tüzel kişi tarafından çevreye atılan veya bırakılan yada atılması zorunlu olan herhangi bir madde yada materyal olarak tanımlanmaktadır. Atık ile çöp birbirinden farklı veya karıştırılmaması gereken kavramlardır. Çöp içinden kağıt , karton , cam , metal , pilastik gibi maddeler ayrıldıktan sonra geride kalan ve hiç bir şekilde geri kazanımı veya geri dönüşümü mümkün olmayan atık malzemeye denilmektedir. Yani çöp düzenli depolanması veya bertaraf edilmesi gereken bir kısım iken atık ihtiva ettiği maddelerin ayrıştırılması veya özelliklerine göre geri dönüşüm veya geri kazanım işlemlerine tabir tutulması gereken , ülke ekonomisine katma değer sağlıyabilecek kısımdır. Teknolojik gelişmeler , hızlı nüfus artışı tüketim alışkanlıklarının günden güne değişmesi ve buna benzer birçok neden dolayı doğal kaynaklar hızla bozulmakta ve azalmaktadır. Doğal kaynaklardaki bu deformasyona ek olarak doğaya bırakılan atık miktarı da hızla artmaktadır. Atıkların artması özelliklerinin değişmesi , doğada yıllarca çözünmeden ve yıkıcı etkisini yitirmeden kalabilen atıkların çoğalması gibi birçok etken çevre adını verdiğimiz ortamı kullanım amaçlarının dışına yani çevre kirlenmesine sebep olmaktadır. 2002 yılında Türkiye İstatistik Kurumu’nun yaptığğı araştırmalar sonucunda lkemizde kişi başına düşen atık miktarı 1.3kg , günlük oluşturulan atık miktarı yaklaşık 9000 ton , yıllık üretilen atık miktarı yaklaşık 31 milyon tondur. Bunu verilere karşı ülkemizde geri dönüştürülebilir veya kazanılabilir atık miktarı yaklaşık 4milyon ton civarındadır. Her geçen gün artan atık miktarları sonucunda da az atık oluşturulan üretim çeşitleri araştırılmalı , geri dönüşüm ve geri kazanım süreçlerinin daha fazla kullanılması gerekmektedir. Bu nedenle de ülkemizde atık yönetim projeleri geliştirilmekte prosesleri sonucu atık oluşturan sanayi kuruluşları veya işletmelere , fabrikaların işlem yaptığı proseslere uygun olarak atık sınıflandırılması yapılmakta endüstriyel atık yönetim planı oluşturulmakta ve entegre edilmektedir.

Atık Yağ Nedir?
19.04.2015 tarih ve 25791 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Bitkisel Atık Yağların kontrolü yönetmeliği ‘ Rafine sanayisinden çıkan soap – stockkları tank gibi tortula yağlı toprakları , kullanılmış kızartmalık yağları , çeşitli tesislerin yağ tutucularından çıkan yağları ve kullanım süresi dolmuş bitkisel yağlar ‘ Bitkisel ya ( Atık yağ ) olarak tanımlanmaktadır. Yüksek sıcaklık altında okside olmuş tekrar kullanımı sağlık açısından uygun olmayan kızartma yağları kullanılmış kızartmalık yağ olarak adlandırılır. Kızartma işlemi en basit olarak gıda maddesinin sıcak yağ içinde pişmesi olarak tarif edilebilir. 170-190°C sıcaklıkta gerçekleşen bu işlemde ısı ve kütle iletimi birlikte yürümektedir. ısı yağdan gıdaya transfer olurken , su gıdadan uzaklaşır ve yağ gıda maddesi tarafından absorblanır.

Atık Yağın Sınıflandırılması
1.Katagoride : Atık Yağ
Bu kategoride yer alan atık yağlardaki PCB , toplam halojen ve ağır metal gibi kirleticiler sınır değerlerin altındadır. Bu kategorideki atık yağların öncelikle rejenerasyon ve rafinasyon yolu ile geri kazanımlarının sağlanması gerekmektedir.

2.Kategoride :Atık Yağ
Bu kategoride atık yağlar Bakanlıktan lisans almış tesislerde enerji geri kazanımı amacıyla kullanıma uygun atık yağlardır. Ancak klorür toplam halojen ve PCB parometreleri aşılmayan endüstriyel atık yağların rejenerasyon ve rafinasyon yoluyla geri kazanımı amacıyla kullanılır.

3.Kategoride :Atık Yağ
Bu kategoride yer alan artık yağlardaki ağır metaller sınır değerlerin üzerindedir. klorür ile toplam halojenler 2000 ppm’in PCB ise 50 ppm’in üzerindedir. Rejenerasyon ve rafinasyona uygun olmayan , yakıt olarak kullanılması insan ve çevre sağlığı açısından risk yaratan ve lisanslı tehlikeli atık yakma tesislerinde yakılarak getirilmesi gereken atık yağlardır. Bunlar geri dönüşümde kullanılmaz.

Atık Yağ Nasıl Oluşur?
Herhangi bir madeni yağ veya herhangi sentetik yağ sanayide veya sanayi dışı alanlarda özellikle yağlama amacı ile belli bir süre kullanım sonucu kimyasal ve fiziksel olarak kirlenir , ve orjinal özelliğini kaybeder. Yağı içindeki katkı maddelerinin kırılması , normal kullanım esnasında kir , metal sürtünmeleri , su veya kimyasallarla karışarak kirlenir ve rengi koyulaşarak kullanılmaz duruma gelir. Yağ zamanla uzun kullanımdan dolayı ile iyi performans göstermez. Dolayısıyla motorun daha iyi iş yapabilmesi için kullanılmış yağ , yeni yağla değiştirilir.

Atık Yağların Zararları Nelerdir?
Son zamanlarda ülkemizde yağda kızartılmış patates ve diğer yiyeceklerin kullanımında önemli artışlar olmuştur. Bu artışın sonucu kullanılmış bitkisel yağ atıkların da artmıştır. Bitkisel atık yağların kalorileri çok yüksektir. Bu atık yağlar suya kanalizasyona döküldüğü zaman su yüzeyini kaplar, su sistemine zarar verir , havadan suya oksijen transferini önler , zamanla suda bozunarak sudaki oksijenin tükenmesini hızlandırır. Atık su yüzeyini arıtma tesisinin işletme maliyetini arıtırır. Atık su kanal borularına yapışarak boru kesitinin daralmasına ve tıkanmasına neden olur. Kullanılmış bitkisel atık yağlar atık su kirliliğinin %25’ini oluşturmaktadır. Denize akarsuya ve göle ulaşan bitisel atık yağlar , kuşlara , balıklara ve diğer canlı türlerine zarar vermektedir. Yukarıda sıralanan olumsuzluklardan dolayı gelişmiş lkelerde atık suların kirlilik yükü Türkiye’ su Arıtma Tesislerine zarar verir ve işletme maliyetini arttırır. Evsel atık sular genel olarak biyolojik olarak arıtırlar. Evsel atık su içinde bulunan yağları biyolojik olarak arıtmak mümkün değildir. Ayırca biyolojik arıtmada faaliyet gösteren bakteriler yağ ve gresle kaplanarak aktiviteleri engellenir. Atık suyun KOI ve BOI’ sinde ciddi artışlara neden olur. Sonu arıtma ile bitmeyen atık suların içindeki bitkisel ve hayvansal atık yağlar ; denizlere , göllere ve akarsulara döküldüğü zaman o suyun kirlenmesi ve sudaki oksijenin azalması sonucu; ortamdaki , başta balıklar , olmak üzere diğer canlılar üzerinde büyük tahribata yol açar. Bitkisel yağ atıklarının çöp içerisine atılması veya dökülmesi yasaktır. Çöpe dökülen atık yağlar çöp depolama alanında sık sık yangın çıkması neden olmaktadır. Çöp depolama alanı işleticileri kızartma yağlarının çöpe karışmamasını isterler. Kullanılmış yağlar yeraltı sularının kirlenmesine neden olabilir. Kirlenen yeraltı sularını temizlemek çok çok pahalı ve zordur. Yeraltı suları her ülke için önemli bir içme su kaynağıdır. Bu durum hayvanların ve depolama alanına gelmesine neden olur.

Atık Yağların Sulara Karışması
Her birimiz evlerimizde çeşit çeşit yemek yapmaktayız. Türkler olarak bizlerin mutfaklarında bol yağda kızaran patates , patlıcan ve biber gibi yiyeceklerin ayrı bir yeri vardır. Kızartmalar , özellikle yaz yemeği olarak listenin en başındadır. Ancak , sağlık açısından da zararlı olanların en başında gelmektedirler. Yağ da kızaran besinlerin vücudumuza , tavada veya fritözde kalan kullanılmış yağın lavaboya dökülmesinin de çevremize zararı vardır. Özellikle de sularımızda. Nasıl mı ? Besinleri yağ da kızarttıktan sonra yağı ne yapıyorsunuz. %80 ev hanımı bu soruma söyle cevap verdi : “Lavaboya döküyoruz.” Benim de onlara söylediğim şu oldu : Yani çevremizi kirletiyorsunuz, yani geleceğimizi kirletiyorsunuz. Dünyamızın geleceği belirsiz , kuraklık kapımızda , küresel ısınma sebebiyle mevsimler değişti. Böyle devam ederse , belki bir gün su bulamayacağız. İnsanlar temiz su kaynakları için savaşacaklar. Karanlık gelecek beklerken bizler birde atık yağları lavaboya dökerek suları kirletmeyelim. 1 litre atık yağ , 1 milyon metreküp suyu kirletiyor. Bununla da kalmıyor , evimizdeki lavabonun gider borularına yapışarak , sizin lavaboya döktüğümüz en ufak bir atığın borunun iç çeperine yapışmasına ve boruların tıkanmasına sebep oluyor. Peki ne yapalım? Biriktirelim evet yanlış okumadınız , tavada fritözde kalan yağları biriktirelim. Nerede biriktirdiğiniz önemli değil dediğiniz şeyleri asla sulara karıştırmayalım. Bazı belediyelerin bu konuda çalışmaları var. İnternet’ten araştırarak kendi bulunduğunuz ilin çalışmalarını takip edebilirsiniz. Özel atık yağ toplama şirketlerde 5 lt ve üzeri biriktirdiğiniz atık yağlarınızı lavaboya döküp çevreyi kirletmek yerine bırakın bu yağlar biyodizel yakıt olsun , yağlı boya olsun boya sanayinde kullanılsın , sanayi sabunu olsun , yeter ki sular ve çevre kirlenmesin.
Sonuç olarak bu gelecek hepimizin , çocuklarımızın gençlerimizin. Onlara temiz çevre bırakmak bizlerin elinde. Geleceğimiz kararmasın , kurumasın yemyeşil masmavi temiz bir dünya bizim olsun.

Atık Yağlar Nasıl Değerlendirilir?
1) Biodizel yakıt
2) Yağlı boya ve ,
3) Sanayi sabunu gibi birçok alanda tekrar kullanılmaktadır.

Atık Yağların Geri Dönüşümü
Bitkisel atık yağların kontrolü yönetmeliğine göre bitkisel yağların geri kazanımı Çevre ve Şehircilik Bakanlığından çevre lisansı almış geri kazanım tesislerinden toplanarak endüstride kullanılacak yarı mamül ve ürün elde edilmesi işlemleri olarak tanımlanmaktadır. Biyodizel , kolza ( Kanola ) , Ayçiçeği , Soya , Aspir gibi yağlı tohum bitkilerinden elde edilen yağların veya hayvansal yağların bir katolizör eşliğinde kısa zincirli bir alkol ile reaksiyonu sonucunda açığa çıkan ve yakıt olarak kullanılan bir üründür. Kullanılmış kızartmalık yağlar ve hayvansal yağlar da biyodizel ham maddesi olarak kullanılabilir. Biyodizel saf olarak veya her oranda petrol kökenli dizelle karıştırılarak yakıt olarak kullanılabilir. Saf biyodizel ve dizel – biyodizel karışımları herhangi bir dizel motoruna , motor üzerinde herhangi bir modifikasyona gerek kalmadan veya küçük değişiklik yapılarak kullanılabilir.
Biyodizelin Çevresel Avantajları dünya enerji ihtiyacının tarihsel gelişimi incelendiğinde üretimin ve tüketimin katı yakıtlardan sıvı ve gaz yakıtlara kaymakta olduğu görülmektedir. Bununla birlikte alışagelmiş bu enerji kaynakları rezevlerinin sınırlı oluşu ve petrol krizleri buna bağlı olarak artan fiyatlar ülkeleri hem çeşitli tasarruf önlemlerine hem de yeni ve yenilenebilir enerji kaynaklarının değerlendirilmesi konusuna yöneltmiştir.
Biyodizel , tarımsal bitkilerden elde edilmesi nedeniyle biyolojik karbon döngüsü içinde , fotosentez ile karbondioksiti dönüştürüp karbon döngüsü hızlandığı için sera etkisini artırıcı yönde etki göstermez. Biyodizelden karbondioksit,sülfüroksit etkisini emisyonlarını , partikül madde ve yanmamış hidro karbonların daha az salındığı kanıtlanmıştır. Ozon tabakasına olan olumsuz etkiler biyodizel kullanımında dizel yakıta nazaran %50 daha azdır. Asit yağmurlarına neden olan kükürt bileşenleri biyodizel yakıtlarda yok denilecek kadar azdır. Biyodizel yakıtların yanması sonucu ortaya çıkan karbondioksit oranı dizel yakıtların yanması oluşan karbondioksit oranından %50 daha azdır.

Atık yağlar ile ilgili genel uyarılar
Almış olduğunuz ürün , kullanım süresi dolup , atık yağ haline geldiğinde insan ve çevre sağlığının korunması amacıyla en yakınınızda bulunan atık yağ geçici depolama , geri kazanım veya bertaraf tesisine teslim edilmesi gerekmektedir. Bu amaçla;
1) Atık yağı temiz , baş ve ağzı sıkı şekilde kapatılabilir. Geniş ağızlı olmayan sızdırmaz , yere dökülmesine neden olmayacak bir kaba , mümkünse kendi orjinal kabına koyunuz.
2) Atık yağa kesinlikle benzin , fuel-oil , deterjan , boya antipriz veya mazot gibi başka sıvı dökmeyiniz.
— Atık yağı toprağa , suya , kanalizasyona ve çöpe dökmeyiniz.
— Herhangi bir petrol ürünü veya kimyasal ile karıştırmayınız.
— Soba ve kazanlarda yakmayınız.

Atık Yağların Geri Kazandırılması
Geri dönüşüm (kazanım)genel olarak ,atık yağın temizlenerek tekrar kullanılabilir özelliklerine kavuşmak için yapılan işlemlerdir,diye tanımlanabilir. 1.kategori atık yalar rafinasyon ve rejenerasyon yolu ile geri kazanılabilir. Bu uygulama için atık yağların denetimi yönetmeliğinin 21. maddesinde belirtilen şartları sağlayan tesislerin çevre ve orman bakanlığından lisans alması gerekmektedir.

Rejenerasyon : Bu işlem ile atık yağlardan her türlü kirletici , oksijen ürünleri , partiküller giderilecek ulusal veya uluslar arası standart ve şartnameler ile kullanım amacına uygun orjinal yağ elde edilir.
Rafinasyon : Bu işlemde ise destilasyon veya asit – kil rafinasyonu ile atık yağ geri kazanılır. Destilasyon işlemi çöktürme , ısıtma , vakum , filtrasyon ve santrifüj aşamalarını içerir. Atık yağ , çöktürme tankında büyük partiküller çöktürülerek giderilir. Daha sonra yağ ısıtılır ve su , uçucu hidrokarbonlar ve askıda katı maddeler, vakumlu fitlre ile giderilir. Nötralizasyon ve demulfizasyondan sonra atık yağ 150 OC de ısıtılır. Filtrasyondan geçen partiküller santrifüj edilerek %90 oranında ürün elde edilir. Asit-kül rafineri işleminde ise yağ içindeki kirletici ve bozunma maddelerini gidermek için konsantre sülfürik asit karıştırılır. Bu işlem sonucunda çözünür olmayan kükürt içeren bileşikler oluşur ve reaktör tabanında çöker. Ürün daha sonra kireç veya kostik soda ile nötralize edilir. Zengini ağartmak için kilfiltre edilir ve son vakum destilasyonla atık yağın rafinasyonu tamamlanır.

Atık Yağlarla İlgili Bunları Biliyor muydunuz?
— Kızartma amacıyla kullanılan yağlar defalarca kullandığında polar sayıları yükselir , ve kanserojen madde haline gelir. Kullanılmış yağ kesinlikle bekletilip kullanmamalıdır. Bekleyen yağın peroksit değeri yükselerek oksitlenir ve bağışıklık sistemimize zarar verir.
— Yağlar su yüzeyini kaplayarak havada suya oksijen transferini önler, zamanla suda bozularak sudaki oksijenin tükenme hızını arttırır. Denize akarsuya ve göle ulaşan bitkisel atık yağlar , balıklara ve diğer canlı türlerine zarar verir. Denizanası oluşumunu arttırarak , kirliliğe neden olur.
— Lavaboya dökülen bitkisel atık yağlar , kanal borularına yapışarak boru kesitinin daralmasına ve tıkanmasına neden olur.
— Çöpe dökülen atık yağlar , çöp depolama alanlarında sık sık yangın çıkmasına neden olmaktadır.

AB Ülkelerinde Yılda
Avrupa’da kişi başına düşen ortalama atık yağ miktarı 2.4 kg iken toplanan ortalama yağ miktarı ;
Belçika’da : 2.2 kg
Almanya’da : 1.8 kg
İngiltere’de : 1.5 kg’dir.

Türkiye’de Yılda
1.5 milyon ton bitkisel yağ , gıda amacı ile kullanılmaktadır.
Bu yağlardan yaklaşık olarak 350 bin ton atık yağ oluşturmaktadır.
Toplanabilen atık yağ miktarı 15 bin ton civarındadır.
Kişi başına toplanan atık yağ miktarı 200 gr’dır.

Adana’da 150 Ton Atık Yağ Toplandı
Çevre ve orman bakanlığınca hazırlanan bitkisel atık yağlara ve denetimleri yönetmeliği kapsamında Adana’da geçen yıl 150 yıl atık yağ toplandığı bildirildi. Adana Büyükşehir Belediyesi çevre koruma ve kalite kontrol şube müdürlüğü hülya kuş , bitkisel atık yağlar ve denetmeleri yönetiminde atık yağların çevreye atılmasını yasaklandığını , bu konuda 2872 sayılı çevre kanunun belediyelere önemli yükümlülükler getirildiğini belirtti. 1 ocak 2008’den itibaren atık yağların rastgele toprak , su ve kanalizasyona dökülmesinin suç sayılacağına kaydeden kuş , bu yağların ya belediyelerce toplanması yada lisanslı şirketlere verilmesi gerektiğini söyledi. Adana Büyükşehir Belediyesi yetki sahasında 2007’de taşıma ve geçici depolama lisansına sahip firmalarla 52 bitkisel atık yağ üreticisi arasında sözleşme imzaladığını belirten kuş, bu kapsamda Adana’da 150 ton atık yağ lisanslı geri kazanım tesislerine ulaştığını kaydetti. Yağlı toprakların orman ve ağaçlandırma alanlarına tarım arazilerine ve buna benzer yerlere bırakılmayacağını hatırlatan kuş atık yağların meydana getirdiği kirlenme ve bozulmadan üretici , taşıyıcı ve bertarafcılıktan kusur şartı aramaksızın sorumlu olduğunu belirtti.

Buna tepkiniz nedir?

Planlar Planlar
0
Planlar
Dosya Dosya
0
Dosya
Tarım Tarım
0
Tarım
Su Kaynakları Su Kaynakları
0
Su Kaynakları
Fiziki Coğrafya Fiziki Coğrafya
1
Fiziki Coğrafya
Küresel Isınma Küresel Isınma
0
Küresel Isınma
Afetler Afetler
0
Afetler
Enerji Enerji
0
Enerji
Nüfus Nüfus
0
Nüfus
Ülke Ülke
0
Ülke

Comments 0

Atık Nedir? Atık Yağ Nedir? Atık Yağın Zararları Nelerdir?

log in

Don't have an account?
sign up

reset password

Dön
log in

sign up

Captcha!
Dön
log in

Yazı Türü Seç

Haberler Görsel Liste Anket Test Video Ses Galeri Oynatma Listesi
İstediğiniz Formatta Katılabilirsiniz
Kişilik testi
Kişilik hakkında bir şey ortaya koymayı amaçlayan sorular dizisi
Karma test
Bilgiyi kontrol etmek isteyen doğru ve yanlış cevaplı sorular dizisi
Anket
Kararlar verme ya da görüş belirlemek için oy verme
Hikaye
Gömülü Kodlarla ve Görsellerle Biçimlendirilmiş Metin
Liste
Klasik İnternet Dinlenceleri
Açık Liste
Açık Liste
Sıralı Liste
Sıralı Liste
Taklit
Özel taklitler eklemek için kendi resimlerinizi yükleyin
Video
Youtube, Vimeo ya da Vine gömme kodları
Ses
Soundcloud ya da Mixcloud gömme kodları
Görsel
Resim ya da GIF