Türkiye’de Yetiştirilen Yağ Bitkileri

0
730

Türkiye’de ekonomik değeri olduğu için yaygın olarak yetiştirilen yağ bitkileri ayçiçeği, zeytin, kanola (kolza), yer fıstığı, susam, aspir, soya fasulyesi gibi bitkilerdir.

Yağ Bitkileri

[su_tabs class=”my-custom-tabs”]
[su_tab title=”Ayçiçeği” anchor=”aycicegi”]Güneş ışığını seven, olgunlaşma döneminde sıcaklık ve düşük nem isteyen bir bitkidir.
Karadeniz kıyıları hariç tüm bölgelerimizde yetiştirilir.
türkiye ayçiçeği üretim haritası 2013 coğrafya hocamHarita: Türkiye ayçiçeği üretiminin dağılışı (2013)

Ayçiçeğinin işlenmesinden arta kalan kesimleri hayvan yemi olarak değerlendirilir.
Ayrıca çekirdekleri kuruyemiş olarak tüketilir.
Ayçiçeği üretimimiz 2013 yılı verilerine göre 1.523.000 ton, 2014 yılı verilerine göre ise 1.637.900 tondur. Üretimin %42’si Ergene Havzasında (Tekirdağ, Edirne, Kırklareli) yapılmaktadır. Ancak üretimde en büyük payı %17’lik oranla Konya almaktadır.

Türkiye’de üretilen ayçiçeğinin %91’i yağlık ayçiçeği, %9’u ise çerezlik ayçiçeği olarak üretilmektedir.

Üretici İller Üretim (ton) Türkiye Üretimindeki Payı
1. Konya 263.581 %16,1
2. Tekirdağ 260.753 %15,9
3. Edirne 258.568 %15,8
4. Kırklareli 165.206 %10,1
5. Adana 89.565 %5,5


[/su_tab]
[su_tab title=”Zeytin” anchor=”zeytin”]Akdeniz ikliminin görüldüğü yerlerde doğal olarak yetişen bir ağaçtır. Bu nedenle kış soğuklarından etkilenen, buna karşılık yaz sıcaklığı ve kuraklığına dayanıklı olan bir bitkidir.
Zeytin üretimi dalgalanmalar gösterir. Bunun nedeni zeytin bitkisinin bir yıl az, bir yıl fazla ürün vermesinden kaynaklanmaktadır.

Yıl Yağlık Zeytin Üretimi (ton) Ağaç başına ortalama verim (kg)
2008 952.145 13
2009 830.641 11
2010 1.040.000 14
2011 1.200.000 15
2012 1.340.000 17
2013 1.286.000 15
2014 1.330.000 14

Ülkemizde üretilen sofralık zeytin üretimi miktarı 2013 yılında 390.000 ton, 2014 yılında ise 438.000 tondur. Üretimin en çok olduğu yerler Bursa (%22), Manisa (%21), Aydın ve Mersin’dir.

türkiye zeytin üretimi sofralık 2012 coğrafya hocam Harita: Türkiye sofralık zeytin üretiminin dağılışı (2012)

türkiye zeytin üretimi 2012 coğrafya hocam Harita: Türkiye yağlık zeytin üretiminin dağılışı (2012)

[/su_tab]
[su_tab title=”Kanola” anchor=”kanola”]%50 oranında yağ içeren bir bitkidir. Biyodizel yakıt olarak da kullanmaktadır.
Kanola (kolza) üretiminde %97’lik payla Marmara Bölgesi ilk sırada yer alır. 2013 yılında yaklaşık 102.000 ton, 2014 yılında 110.000 ton üretilmiştir.

İl Üretim (ton) Ekilen alan (dekar) Verim (kg/da)
Tekirdağ 69.378 192.969 360
İstanbul 14.827 45.610 325
Kırklareli 7.320 22.749 322
Edirne 6.422 20.246 317
Balıkesir 5.363 19.324 278


kanola kolza coğrafya hocam Görsel: Kanola (kolza) bitkisi

[/su_tab]
[su_tab title=”Susam” anchor=”susam”]Susam bitkisinin tohumlarından yağ elde edilir.

susam bitkisi coğrafya hocam
Sıcak iklim koşulları istediğinden Akdeniz (%45), Ege (%42) ve Güneydoğu Anadolu üretimi yapılır. 2013 yılında ürettiğimiz susam miktarı 16.000 tona yakındır. 2014 yılındaki susam üretim miktarı ise 17.716 tondur. Susam üretiminde önde gelen şehirlerimiz Antalya (%21), Manisa (%15), Muğla (%14), Uşak ve Adana’dır.
[/su_tab]
[su_tab title=”Yerfıstığı” anchor=”yerfistigi”]Sıcak iklim koşulları isteyen bu bitkinin ülkemizde en fazla üretildiği bölge Akdeniz Bölgesidir (toplam üretimin %95’i).
Kuruyemiş olarak tüketilen bu üründen yağ da elde edilir.
2013 yılında 129.000 ton, 2014 yılında 123.600 ton yerfıstığı üretim yapılmış olup bunun %53’ü Adana’da, %33’ü Osmaniye’de üretilmiştir.

yer fıstığı üretim haritası 2012 coğrafya hocam Harita: Türkiye yerfıstığı üretiminin dağılışı (2012)
[/su_tab]
[su_tab title=”Soya” anchor=”soya”]Protein değeri yüksek olan bir yağ bitkisidir. Bu nedenle ekmek ve çeşitli unlu mamullerde katkı maddesi olarak kullanılır.
2013 yılında 180.000 ton, 2014 yılında 150.000 ton soya üretimi yapılmış olup üretimin %90’ı Çukurova’dan elde edilmiştir. Başlıca üretici iller Adana (%67) ve Mersin (%19)’dir.

soya fasulyesi coğrafya hocam2 soya fasulyesi coğrafya hocam1
[/su_tab]
[su_tab title=”Aspir” anchor=”aspir”]%40 oranında yağ içerir. Bu nedenle yemeklik yağ üretiminde kullanılır. Küspesinde %25 protein olduğu için hayvan yemi olarak da kullanılır. Aynı zamanda gıda ve kumaş boyası yapımında kullanılır.
Üretiminde %91’lik payla İç Anadolu Bölgesi ilk sırada yer alır.
2013 yılı üretimi 45.000 ton, 2014 yılında 62.000 ton aspir üretimi yapılmış olup en çok üreten illerimiz Ankara (%55), Eskişehir ve Kırşehir’dir.

aspir coğrafya hocam Görsel: Aspir bitkisinden çıkan taneler
[/su_tab]
[/su_tabs]